Genealogia Stefana Wyszyńskiego – Prymasa Tysiąclecia

3 sierpnia 1901 r., w niewielkiej wiosce nad Bugiem, urodził się Stefan Wyszyński. Znakomita większość przodków Prymasa Tysiąclecia wywodzi się z ziemi bielskiej.

Na przełomie XIX i XX wieku Zuzela, w której przyszedł na świat Stefan Wyszyński, była średniozamożną wsią. Gdzieniegdzie znajdowały się murowane domy. Nie jest to jednak gniazdo rodzinne Wyszyńskich. Swoje nazwisko zawdzięczają parafii Wyszonki. (źródło)

Stanisław i Julianna Wyszyńscy z dziećmi / fot. NAC

Na stronie internetowej Janusza Stankiewicza można znaleźć opis dot. społeczeństwa ziemi bielskiej:

W połowie w. XVI-go wybili się ponad innych: Ratyński, Niemyski i Wyszyński. Prokuratorzy tacy musieli – wyzyskiwać dotkliwie swych klientów, więc też nie lubiano ich powszechnie.

W parafii Zuzela odnaleźć można akt urodzenia Stefana Wyszyńskiego. Pod numerem 148 zapisano, że ochrzczony został chłopiec płci męskiej, urodzony o 3 rano dnia 3 sierpnia 1901 r. Co ciekawe chrzest odbył się 15 dni później! Zwykle dzieci chrzczono kilka dni po urodzeniu. Co więcej, ojciec Stefana Wyszyńskiego – Stanisław, był organistą i pisarzem w tej parafii, dlatego też chrzest nie powinien odbyć się tak późno.

Obowiązujący Kodeks z 1825 r. jasno mówił, że

przekroczenie terminu ośmiu dni nie przeszkadza w spisaniu aktu urodzenia, ale trzeba zaznaczyć w akcie przyczynę przekroczenia czasu

Nie wiadomo jaka była przyczyna tak późnego chrztu i w efekcie spisania dokumentu.

11249469_211798325823171_3503947766329816771_o

Ojciec Prymasa – Stanisław, swoje pierwsze szlify w zawodzie organisty, zbierał pod okiem Alojzego Serwatki, który dostrzegł u niego zdolności muzyczne. Nauka trwała do 1895 r. Pierwszym miejscem pracy była parafia w Gałkówku pod Łodzią. Stanisław nie ukrywał swoich przekonań politycznych, dlatego groziły mu liczne represje ze strony władz carskich. Z tego powodu przeniósł się na Podlasie, do parafii Prostyń.

Tam 4 maja 1899 r. 23-letni kawaler, miejscowy organista, syn Piotra i Katarzyny z Powierzów, urodzony we wsi Gac warszawskiej guberni, a zamieszkały w Prostyniu – Stanisław Wyszyński, ożenił się z matką Prymasa Tysiąclecia – Julianną z Karpów.

Akt ślubu Stefana Wyszyńskiego z Julianną Karp /fot. metryki.genealodzy.pl

Akt ślubu Stefana Wyszyńskiego z Julianną Karp /fot. metryki.genealodzy.pl

Obydwoje rodzice przyszli na świat w tej samej parafii Kamieńczyk. Ale nie tylko rodzice. Również dziadkowie, pradziadkowie, prapradziadkowie… Parafia ta została zindeksowana w Genetece. Dzięki temu odnalazłem prawie 40 przodków Stefana Wyszyńskiego – wszyscy oni rodzili się, wchodzili w związki małżeńskie, umierali w jednej parafii!

Niestety skany metryk nie są dostępne w Internecie – znajdują się one w Archiwum Diecezjalnym Warszawsko-Praskim. Z dostępnych jednak informacji wynika, że rodzina matki wywodziła się z dawnej szlachty podlaskiej. Karpowie przez niespełna 300 lat sprawowali z pokolenia na pokolenia ważne funkcje publiczne lub kościelne.

Parafia Kamieńczyk umieściła jednak na swojej stronie skan aktu urodzenia matki Stefana Wyszyńskiego wraz jego tłumaczeniem

Akt urodzenia Julianny Karp /fot. https://www.diecezja.waw.pl/kamienczyk/files/pielgrzymka%20254.JPG

Najstarszym odnalezionym przodkiem z rodziny Karpów jest Józef Giziewicz – 4xpradziadek Stefana Wyszyńskiego. Józef w 1763 r. ożenił się z Elżbietą Molską. Najstarszy zaś przodek o nazwisku Karp, to Gabriel. Nie jest znana data jego urodzin, wiadomo natomiast, że jego syn, a dziadek Wyszyńskiego – Adam, ślubował Anieli Giziewicz w 1874 r.

Protoplastą rodu Wyszyńskich był Kazimierz, ślubujący w 1803 r. Wiktorii Kozłowskiej. Urodził się ok. 1770 r. Z drugą żoną, przodkinią Prymasa Tysiąclecia, miał 9 dzieci, pośród których Wojciech był pradziadkiem Stefana Wyszyńskiego. Jego syn – Piotr, za swoją działalność w obronie unitów, musiał opuścić Podlasie. Nabył wtedy posiadłość rolną nad Liwcem na terenie parafii Kamieńczyk i osiadł tu, nie mając prawa powrotu do stron rodzinnych.