Wykazy wyborców jako źródło badań genealogicznych na Kresach

fot. archiwum własne Sergija Batogowskiego

Co zrobić w wypadku, kiedy nie zachowały się ani metryki, ani wykazy parafian z okresu międzywojennego w miejscowości naszych przodków? Pomocą mogą być spisy wyborców do Sejmu i Senatu w II Rzeczpospolitej.

Wybory parlamentarne na Kresach Wschodnich odbywały się 5 razy: w latach 1922, 1928, 1930, 1935 oraz w roku 1938. Parlamenty I, II i III kadencji wybierano na mocy Konstytucji marcowej z 1921 roku, z kolei parlamenty IV i V kadencji na mocy Konstytucji kwietniowej z 1935 roku.

Podczas poszukiwań należy pamiętać, że według wówczas obowiązującej ustawy zasadniczej, prawo wybierania miał każdy obywatel bez różnicy płci, który w dniu ogłoszeniu wyborów ukończył lat 21 (dla wykazów z lat 1922, 1928, 1930) oraz 24 lata (dla wykazów z lat 1935 i 1938).

Wykazy te najczęściej spisywane były w tabeli z następującymi kolumnami: W kolumnę „Nazwisko, imię” wpisywano odpowiedni nazwisko i imię osoby. Najpierw wpisywano głowę rodziny, tuż po nim z reguły wymieniona była jego żona.

fot. archiwum własne Sergija Batogowskiego

W kolumnie „Data urodzenia albo wiek” wpisywano wiek osoby w latach. Ale często też, zamiast wieku, notowana była dokładna data urodzenia. Ko­lumna ta w nowszych rocznikach, np. w roku 1938, zatytułowana była „Data urodzenia i zawód” i , oprócz daty urodzenia wyborcy, wpisywano też w niej jego zawód. Zazwyczaj byli to rolnicy, choć często też spotyka się nauczycieli czy księży. Z kolei w przypadku zamężnej kobiety wpisywano „przy mężu”.

W kolumnie „Miejsce zamieszkania” podana była miejscowość obecnego zamieszkania osoby, z wyróżnieniem rodzaju miejscowości: Np. w. – wieś, os. – osada, h. – huta, m. – miasto bądź miasteczko, przy których najczęściej wymieniona była też nazwa ulicy. W późniejszych  wykazach z 1938 roku wpisywano również numery domów.

Gdzie szukać spisów wyborców?

W archiwach ukraińskich spisy wyborców przechowywane są głównie w archiwach obwodowych. W Łucku, w Archiwum Państwowym Obwodu Wołyńskiego (ДАВО), w katalogach archiwalnych, wśród nazw spraw z wykazami wyborców, zostały wymienione jedynie gminy – bez uszczegółowienia nazw miejscowości. Zatem podczas poszukiwań należy najpierw ustalić gminę do której wówczas odpowiednia miejscowość należała,
dopiero po tym do obejrzenia należy zamówić niemal wszystkie sprawy z wymienioną gminą. Lecz oprócz
nazw gmin w katalogu archiwalnym wymienione są też numery dzielnic wyborczych oraz ilość arkuszy tworzących odpowiednią sprawę.

Autor: Sergij Batogowski

To tylko 30% artykułu. Cały tekst dostępny jest w More Maiorum 6(53)/2017, który można bezpłatnie pobrać poniżej