[recenzja] „Strach. Opowiadania Kresowe”

„Strach. Opowiadania Kresowe” Stanisława Srokowskiego to kolejna książka, która porusza temat skomplikowanych relacji polsko-ukraińskich z czasów II wojny światowej.

Autor zamieszcza informacje informację

Wszelkie podobieństwa nazw, nazwisk i postaci do nazw, nazwisk i postaci realnych są dziełem przypadku. Ale historie są prawdziwe, zdarzyły się rzeczywiście…

Trzynaście opowiadań wprowadza czytelnika w mroczny klimat zdarzeń na Wołyniu, Podlasiu i Pokuciu. O nacjonalistycznych zbrodniach dokonanych w imieniu Samostijnej Ukrainy rozmawiają członkowie rodziny. Ton rozmowom nadaje wszystkowiedząca ciotka Elza. Uczestniczą w nich dziadkowie, wujkowie i wujenki oraz mały Staś.

Wżde ne bude Polszczy. Wże wmerła

– to słowa watażki po wyroku wykonanym na polskiej fladze i mundurze podczas uroczystej, cerkiewnej ceremonii. Zaobserwowali to z ukrycia polscy żołnierze. Część z nich zginęła potem w płomieniach, zamknięta w stodole. Sceny morderstw są okrutne.

Bardzo wymowna jest „Lekcja anatomii”, w której czytamy o zaszyciu ust, jęczącej z bólu Jance. Robi to Oksana. Janka zostaje rozpruta nożem przez studenta medycyny Karpa, który pokazuje zgromadzonym jej bijące serce, wątrobę i inne organy. To bestialstwo dzieje się na oczach rodziny ofiary, bo tak nakazał herszt bandy.

uhik

„Zabić matkę” to kolejne drastyczne opowiadanie. Tym razem jest to historia Wołodźki, wcześniej kochającego syna i bardzo religijnego młodzieńca. Jego matka, pochodząca z polskiej rodziny Wysockich, marzy o tym, aby został popem. Wszystko zmienia się w czasie wojny. Wołodźko chodzi do lasu i wraca stamtąd odmieniony. Postanawia zabić matkę, bo jest Polką. Zwierza się z tego ojcu Ukraińcowi. W stodole pokazuje mu jak to zrobi. Ojciec przeżywa ogromny dramat, ale podstępem kończy życie syna. Odchodzi z żoną ze wsi.

Równie przerażający jest motyw czerwonej sukienki, znajdujący się w opowiadaniu o tym samym tytule. Buta, morderstwa, strach, a potem samobójcza śmierć watażki pokazują, że nie ma winy bez kary.

Tragiczne „Przerwane wesele” to okrutna rzeź dokonana na parze młodych Romów i ich gościach. Panna młoda zostaje zgwałcona, a potem podpalona przez młodego chłopca. Jej małżonek zaś patrzy na to związany sznurami. Potem także zostaje bestialsko potraktowany – przybito mu ręce do pieńków, a potem je odrąbywano. Na końcu ścięto mu głowę.

Wszystkie opowiadania mają mocny wydźwięk. Wyziera z nich zezwierzęcenie morderców i bezradność ofiar.

Książka ukazała się nakładem wydawnictwa FRONDA w 2013 roku.


Autorka: Elżbieta Lipińska